Bağırsak duvarındaki sıkı bağların arasında yer alan küçük açıklıklar, su ve besinlerin geçişini sağlarken zararlı maddeleri de bloke ediyor. Bu sıkı bağlar gevşediğinde doku geçirgenliği artıyor ve böylece toksinler ve mikroorganizmalar kana karışıyor. Bu durum,  sızdıran/geçirgen bağırsak olarak adlandırılıyor.

Kana karışan yabancı maddeler vücutta; alerji, migren, fibromiyalji, huzursuz bağırsak sendromu, egzema, kronik yorgunluk, depresyon, besin alerjisi, romatizmal hastalıklar ve hashimoto gibi otoimmün rahatsızlıklara sebep oluyor.

Bağırsaktaki hasar alan hücreler, düzgün bir sindirim için gerekli olan enzimleri üretemiyor, vücut da gereken besinleri alamadığı için hormon dengesi bozuluyor ve bağışıklık sistemi zayıflıyor.

Geçirgen bağırsağın sebepleri neler?

Zonulin adlı bir protein1,2 bağırsak geçirgenliğindeki tek regülatör olarak biliniyor. Harekete geçtiğinde genetik anlamda duyarlı insanlarda sızdıran bağırsağa sebep olabiliyor. Zonulin salınımını tetikleyen faktörler ise çoğunlukla bağırsak sistemindeki bakteriler ile buğday ve diğer tahıllarda bulunan gluten.1,2,3 Süt ve süt ürünlerinde bulunan kazein adlı protein de sebepler arasında.

Geçirgen bağırsak sendromuna eşlik eden başka faktörler de şunlar:

  • Aşırı şeker alımı: Özellikle fruktoz gibi sağlıksız yüksek şeker tüketimi, bağırsak duvarının bariyer fonksiyonunu zedeliyor.4,5
  • Steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçlar: İbuprofen gibi örneklerinin uzun süreli kullanımı bağırsak geçirgenliğini artırabiliyor.6,7,8
  • Aşırı alkol kullanımı: Aşırı alkol bağırsak geçirgenliğini artırabiliyor.6,9
  • Beslenme elementi eksikliği: A ve D vitamini ile çinko eksikliği bağırsak geçirgenliğini artırabiliyor.4,10,11
  • Alevlenme: Vücuttaki kronik alevlenme bağırsak geçirgenliği ile ilişkilendirilebiliyor.12
  • Stres: Kronik stres, bağırsak geçirgenliğinin de dahil olduğu bazı gastrointestinal bozukluklara sebep olabiliyor.13
  • Sağlıksız bağırsak: Bağırsakta yararlı ve zararlı milyonlarca bakteri yaşıyor. Bu denge bozulduğunda bağırsak duvarındaki bariyer etkilenebilior..4,14
  • Maya artışı: Maya bağırsakta doğal olarak bulunuyor, fakat miktarındaki artış bağırsak geçirgenliği ile ilişkilendirilebiliyor.15

Geçirgen bağırsakla ilişkili kronik hastalıklar hangileri?

Çölyak

Çölyak, ince bağırsağın gluten adlı proteine karşı ömür boyu süren ve kronikleşen hassasiyetidir. Bazı çalışmalar bağırsak geçirgenliğinin çölyak hastalarında daha yüksek olduğunu gösteriyor.14,16,17

Diyabet

Tip 1 diyabet, pankreastaki insülin üreten beta hücrelerinin otoimmün yıkımıyla ortaya çıkıyor.18 Beta hücrelerinin yıkımından sorumlu otoimmün tepkinin, bağırsaktan sızan yabancı bir maddeyle tetiklendiği tahmin ediliyor.19,20

Crohn

Artan bağırsak geçirgenliği, Crohn hastalığında önemli bir rol oynuyor. Crohn hastalığı, bağırsak yolunda kalıcı bir alevlenme ile kendini belli eden kronik sindirim problemidir.14,21,22  Bazı çalışmalar bağırsak geçirgenliğinin Crohn hastalarında arttığını gösteriyor.23,24

Huzursuz bağırsak sendromu

Araştırmalar, huzursuz bağırsak sendromu olanlarda bağırsak geçirgenliğinin artmaya eğilimli olduğu gösteriyor.25,26 Huzursuz bağırsak sendromu, hem diyare (ishal) hem de peklik (kabızlık) ile kendini gösteren bir sindirim sorunu. Çalışmalardan birinde; diyare ağırlıklı seyreden huzursuz bağırsak sendromu olan hastalarda artan bağırsak geçirgenliği gözlemlenmiş.27

Besin alerjileri

Geçirgen bağırsak, immün bir tepkiyi harekete geçirerek proteinlerin bağırsak bariyerinden geçmesine izin vermeyebilir. Besin alerjisi, antijen olarak bilinen besin kaynaklı proteine karşı olan immün tepkidir.6

Sağlıklı bağırsaklar için ne yapmalı?

Geçirgen bağırsak için henüz tavsiye edilen bir tedavi bulunmuyor. Ancak bağırsak sağlığını geliştirmenin adımları var, bağırsaktaki yararlı bakterilerin sayısını artırmak da bunların başında geliyor.

Sağlıklı bir bağırsak için aşağıdaki şekilde beslenmenizi değiştirebilirsiniz, ama yukarıdaki hastalıklardan bir ya da birkaçı sizde varsa lütfen doktor kontrolünde ilerleyin.

  • Rafine karbonhidrat alımını azaltın: Zararlı bakteriler şekerle gelişir, fazla şeker alımı bağırsak duvarı fonksiyonunu zedeleyebilir.4,5,28
  • Probiyotik takviye kullanın: Probiyotikler bağırsak sağlığınızı iyileştiren yararlı bakterilerdir ve gastrointestinal hastalıklara karşı yararları biliniyor.29,30,31,32,33
  • Fermente gıdalar tüketin: Fermente turşular ve suları, çaylar gibi fermente yiyecekler bağırsak sağlığını geliştiren probiyotikler içerirler.31,34,35
  • Lifli gıdalar yüketin: Meyve, sebze ve filizlenmiş kuru baklagiller bağırsak florasındaki yararlı bakterileri besler.4,36,37